Trang chủ » Tin tức » Tương lai nào cho comment trên báo chí

Tương lai nào cho comment trên báo chí

13/02/2017

Comment (bình luận) là một vấn đề đang gây đau đầu với nhiều tòa soạn trên thế giới và cả Việt Nam trong năm vừa qua. Rõ ràng, comment giúp các tòa soạn có thể giao lưu, trao đổi và tương tác với người đọc tốt hơn. Nhưng “văn hóa” comment ở Việt Nam và trên thế giới vẫn còn có những khác biệt nhất định.

Lấy ví dụ trực quan nhất: giới trẻ hiện nay thường rất thần tượng, hâm mộ các ca sỹ, diễn viên Hàn Quốc. Các ca sỹ và diễn viên này thường xuyên phải nhận các comment tiêu cực, ác ý khi có scandal trên các trang báo. Và ở Việt Nam, có hẳn một trang web chuyên dịch lại các bình luận này để người hâm mộ Việt phần nào hiểu được cuộc sống, những áp lực mà thần tượng của mình phải chịu đựng.

Một ví dụ tiếp theo, đó là trường hợp của Minh béo. Nhiều người đã lên án gay gắt việc Minh béo trở về nước và update facebook cá nhân như một “lời chào” đến với người hâm mộ. Họ so sánh rằng: nếu Minh béo sống ở Hàn Quốc, có lẽ anh ta đã bị dìm đến không thể ngóc đầu dậy nổi. Ở một vài trang cá nhân, fanpage lớn, các ý kiến trái chiều không ngừng nổ ra. Tuy nhiên, tại trang báo mạng lớn nhất dành cho giới trẻ hiện nay: kenh14.vn lại không hề có “cuộc chiến” nào. Đơn giản là bởi: trang này đã đóng mục bình luận.

Nếu kenh14.vn vẫn còn mục bình luận thì chắc chắn, nơi đây sẽ là nơi các cuộc chiến trái chiều kia ngã ngũ. Bởi bên nào có nhiều lượt ”thích” ở comment hơn – thể hiện số người đồng quan điểm với mình hơn – thì bên đó thắng.

Đã không ít lần, trên kenh14 diễn ra các cuộc chiến bàn phím như vậy. Dù rằng tại các fanpage, nhiều người vẫn đưa ra các quan điểm riêng để tranh luận. Nhưng để biết quan điểm của số đông khách quan nhất, họ vẫn hay lên các trang báo mạng nổi tiếng.

Cũng có lẽ vì vậy mà mục bình luận của kenh14 đã bị đóng.

tuong-lai-cua-comment-tren-bao-chi-1

Tương tự đó, nhiều trang tin tức của nước ngoài đã đóng cửa mục bình luận.

Vấn đề mà tất cả các trang báo mạng gặp phải khi để mở cửa mục bình luận chính là: văn hóa tranh luận. Đôi khi, khi 2 bên vấn đề, 2 luồng ý kiến trái ngược nhau cùng tranh luận, sẽ có nhiều trường hợp “chơi bẩn”. Nghĩa là: thay vì nói vào đúng ý chính, đúng chủ đề bài viết. Đối phương lại lái vấn đề sang chuyện khác để hạ nhục đối phương.

Các comment tiêu cực này thường dễ xuất hiện khi đối phương cảm thấy “đuối lý” và không thể phản bác được, nhưng lại không chịu thua và chuyển qua vấn đề khác. Một nhà báo tên Julia O’Malley của tờ Alaska Dispatch đã tiết lộ rằng: từ 6 năm trước, khi còn là biên tập viên của tờ Anchorage Daily News, cô đã viết một loạt bài 7 phần về hành trình cai nghiện của 1 người nghiện heroin. Và để tránh các ý kiến, comment có tính chất hạ nhục người cung cấp thông tin hay các bình luận không liên quan, tờ báo đã quyết định chỉ đặt ra các chủ đề duy nhất để độc giả đăng bình luận theo hướng đó. Ví dụ như: Cuộc đời bạn đã từng bị ảnh hưởng vì heroin bao giờ chưa?

Và kết quả khả quan cho thấy: comment của bài viết đã được cải thiện hơn nhiều. Các bình luận có liên quan đến bài viết chủ đề hơn, bình luận sâu sắc và giàu tính nhân văn, đưa ra các thông tin liên quan hữu ích hơn được đưa ra. Như vậy, thay vì phải đối mặt với các bình luận ác ý tiêu cực, hoặc phải đóng cửa mục bình luận. Thì việc định hướng cho mục bình luận có thể cải thiện được chất lượng đưa tin.

Tuy nhiên, tòa soạn vẫn phải có nguồn nhân lực đủ để loại bỏ những bình luận không hữu ích.

tuong-lai-cua-comment-tren-bao-chi-2

Alaska Dispatch là tờ báo lớn nhất Alaska, nhưng quy mô của nó vẫn khá nhỏ vì chỉ có 60 người làm việc. Và không có đủ người để kiểm duyệt mục bình luận. Các nhân viên chia sẻ rằng: họ thấy phe mình thất thế khi không thể thắng những bình luận ác ý và những kẻ thích nói mỉa. Thậm chí, các mục bình luận còn trở thành nơi để các gã đàn ông chửi vào mặt nhau và để lại những bình luận phân biệt chủng tộc và giới tính.

Sau đó, hãng đã chuyển sang nền tảng bình luận của Facebook với hy vọng việc người bình luận phải dùng tên thật sẽ khiến họ cư xử văn minh hơn. Nhưng rồi mục bình luận lại trở thành nơi để quảng cáo Facebook xuất hiện và tấn công. Các nhân viên vẫn không thể sàng lọc theo tình hình này.

Nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy rằng: mục bình luận của kenh14 trước kia “rôm rả” hơn nhiều. Nhưng hiện tại, khi đóng cửa mục bình luận, thì kể cả trên fanpage của báo, mục bình luận lại thưa thớt hơn hẳn.

Rõ ràng, các mục bình luận vốn là nơi để tòa soạn hiểu được ý kiến của người đọc, biết được rằng vấn đề nào họ đang quan tâm và có thể điều tra, làm sáng tỏ hơn các bài viết này. Nhưng rồi sự phát triển và thay đổi quá nhanh của mục bình luận đã khiến nhiều tòa soạn phải thay đổi lối suy nghĩ. Nhiều tờ báo trên thế giới đã đóng mục bình luận hoặc nhượng lại cho bên thứ 3 như mạng xã hội.

Đối với nhiều độc giả “có tâm”, họ vẫn muốn có một nơi để mình có thể chia sẻ quan điểm hoặc đọc các quan điểm của những người khác để tham khảo ý kiến. Dù rằng ai cũng khó chịu khi đọc các bình luận tiêu cực, nhưng việc đóng mục bình luận sẽ khiến cả tòa soạn lẫn các độc giả khác không thể tương tác với nhau.

Sự tham gia của tòa soạn cũng như các nhà báo sẽ mang lại hiệu ứng tích cực cho cả bài viết lẫn độc giả.

tuong-lai-cua-comment-tren-bao-chi-3

Hiện nay, có thể nói “chiến trường” comment đã chuyển từ các bài báo mạng sang các fanpage. Một fanpage mà tôi theo dõi khá lâu là: Tumblr buê đuê, Benon là một trong số ít các trang mạng xã hội có thể đưa ra các thông tin hữu ích, admin trực tiếp tương tác với người đọc.

Các trang fanpage khác như: Tuyết bitch, Thăng Fly, Chửi thuê… thường là các trang hài, dùng để quảng cáo cho các nhãn hiệu là chính. Nhưng với Tumblr buê đuê, Benon, các bài viết của họ thường nói về các tình hình xã hội hiện nay như: nữ sinh Phan Đình Phùng bị bỏng, về người đồng tính và nâng cao quyền lợi của phụ nữ. Đây đều là các chủ đề nhạy cảm và được các admin tìm hiểu rồi đưa lên. Có những khía cạnh, thông tin chuyên sâu mà những người đọc bình thường không thể biết, cho đến khi các admin đưa ra dẫn chứng, nguồn tin xác thực.

Và đương nhiên, sẽ có những bình luận tiêu cực, trái chiều, ác ý và mỉa mai hướng đến bài viết cũng như nhóm quản lý trang. Không ít lần, admin phải đưa ra nhắc nhở rằng mọi người hãy tranh luận lịch sự, và bài viết là quan điểm riêng của người viết, không đứng trên lập trường nhà báo hay ai cả.

Xét về việc các fanpage này không làm việc như 1 tòa soạn, do đó các ý kiến chủ quan, tiếp thu và tương tác giữa người viết cũng như độc giả là rất cao. Các bình luận trái chiều nhưng văn minh, lịch sự vẫn được admin đáp lại lịch sự (dù rằng thời kỳ đầu, do admin có một vài bạn trẻ chưa biết cách kiềm chế cảm xúc cũng như cách trả lời có chút “đanh đá”, nhưng có một bài viết sau này cho thấy họ đã trưởng thành hơn và xin lỗi về chuyện cũ). Và với các cá nhân bình luận ác ý, tiêu cực, admin vẫn buộc lòng block tài khoản của họ.

Chỉ với 1 fanpage nhỏ tại Việt Nam, việc quản lý các bình luận tiêu cực đã khá khó khăn và phức tạp. Nữa là với các tờ báo lớn trên thế giới. Các tờ báo như New York Times, The Washington Post và Mozilla đang liên kết để tạo lập 1 nền tảng cộng đồng giúp các tòa soạn có công cụ thực hiện loại hình báo chí hợp tác. Giúp lọc các comment, duyệt bình luận hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, các nhà báo thực sự viết bài – những người vẫn đọc comment nhưng không phản hồi – cũng đang dần thay đổi quan điểm và tương tác với người đọc nhiều hơn.